Năm 2026 không phải là năm có vài quy định mới. Đây là năm nền kế toán bị thay tận gốc. Thông tư 200 dùng suốt 11 năm đã bị thay thế. Nghị định 123 về hóa đơn cũng đã bị thay thế. Ngưỡng miễn thuế TNDN thay đổi giữa năm và áp dụng lùi về đầu năm. Biểu thuế TNCN rút từ 7 bậc xuống 5 bậc. Và thuế suất GTGT 8% sắp hết hạn. Bảy câu hỏi dưới đây giúp doanh nghiệp tự kiểm tra. Trả lời "chưa" từ hai câu trở lên là dấu hiệu cần rà soát lại ngay, khi năm tài chính còn chưa khép.
Năm 2026 — năm nền kế toán bị thay tận gốc
Điều khiến năm nay khác các năm trước không nằm ở số lượng văn bản mới, mà ở chỗ các văn bản nền bị thay thế cùng lúc:
- Chế độ kế toán doanh nghiệp: Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC.
- Hóa đơn, chứng từ: Nghị định 254/2026/NĐ-CP thay thế Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Nghị định 70/2025/NĐ-CP.
- Thuế TNDN: Nghị định 141/2026/NĐ-CP về ngưỡng miễn thuế, sửa đổi Nghị định 68/2026/NĐ-CP và Nghị định 320/2025/NĐ-CP.
- Thuế TNCN: Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 với biểu 5 bậc.
- Thuế GTGT: chính sách giảm 10% xuống 8% có thời hạn kết thúc.
Mỗi thay đổi đều có mốc hiệu lực riêng, và một số mốc áp dụng lùi về đầu năm. Đó là lý do việc tự kiểm tra ở thời điểm này có giá trị hơn hẳn việc chờ đến kỳ quyết toán.
Bảy câu hỏi tự kiểm tra
Về chế độ kế toán
Câu 1. Doanh nghiệp đang áp dụng chế độ kế toán nào, và đã xác định đúng nghĩa vụ chuyển đổi chưa? Doanh nghiệp đang dùng Thông tư 200 bắt buộc chuyển sang Thông tư 99 từ năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau 01/01/2026. Doanh nghiệp nhỏ và vừa đang dùng Thông tư 133/2016/TT-BTC thì không bắt buộc phải chuyển — Thông tư 133 không bị bãi bỏ, và Điều 31 Thông tư 99 cho phép nhóm này tự chọn. Trả lời câu này mà không phân biệt được mình thuộc nhóm nào là đã có vấn đề. Câu 2. Đã rà soát và thuyết minh lại số liệu so sánh của kỳ trước theo Điều 31 Thông tư 99 chưa? Lưu ý: hiện chưa có bảng ánh xạ tài khoản chính thức của Bộ Tài chính. Các bảng "TT200 sang TT99" đang lưu hành là tài liệu của nhà cung cấp phần mềm, không phải văn bản pháp luật. Việc doanh nghiệp phải làm theo Điều 31 là trình bày lại số liệu so sánh của kỳ trước, nêu rõ lý do và ảnh hưởng trong thuyết minh báo cáo tài chính, và áp dụng nhất quán trong năm tài chính.
Về hóa đơn
Câu 3. Các văn bản nội bộ của doanh nghiệp còn trích dẫn Nghị định 123/2020 hoặc Nghị định 70/2025 không? Cả hai đã hết hiệu lực từ 01/7/2026 và được thay bằng Nghị định 254/2026/NĐ-CP. Quy chế nội bộ, hợp đồng mẫu, quy trình xuất hóa đơn còn dẫn chiếu văn bản cũ đều cần cập nhật. Câu 4. Đã phân định rõ hóa đơn phát hành trước và sau 01/7/2026 chưa? Và một điểm hay bị hiểu nhầm: biên lai giấy phát hành theo Nghị định 123/2020 vẫn được sử dụng đến hết 31/12/2026. Không phải mọi chứng từ giấy đều dừng ở mốc 01/7/2026 — mốc đó áp dụng cho hóa đơn.
Về thuế TNDN và TNCN
Câu 5. Nếu tổng doanh thu năm dưới 1 tỷ đồng, đã kiểm tra điều kiện miễn thuế TNDN chưa? Theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp có tổng doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống được miễn thuế TNDN. Nhưng cần kiểm tra ba điểm: tổng doanh thu gồm cả doanh thu tài chính và thu nhập khác, xác định theo năm trước liền kề; và quy định này không áp dụng cho công ty con hoặc doanh nghiệp có quan hệ liên kết, nếu các doanh nghiệp trong quan hệ liên kết đó không đáp ứng điều kiện. Câu 6. Bảng lương đã áp biểu thuế TNCN 5 bậc và mức giảm trừ gia cảnh mới chưa? Biểu 5 bậc theo Luật 109/2025/QH15 áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026, tức thu nhập phát sinh từ 01/01/2026. Mức giảm trừ gia cảnh cũng đã thay đổi theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15: bản thân 15,5 triệu đồng/tháng, người phụ thuộc 6,2 triệu đồng/tháng.
Về thuế suất GTGT
Câu 7. Đã xác định đúng hàng hóa, dịch vụ nào của mình chịu 8% và nào giữ 10% chưa? Chính sách giảm thuế GTGT từ 10% xuống 8% theo Nghị quyết 204/2025/QH15 và Nghị định 174/2025/NĐ-CP áp dụng từ 01/7/2025 đến hết 31/12/2026. Các nhóm không được giảm, vẫn giữ 10%: viễn thông; tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm; kinh doanh bất động sản; sản phẩm kim loại; sản phẩm khai khoáng (trừ than); hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt (trừ xăng). Danh mục chi tiết tại Phụ lục I và II Nghị định 174/2025/NĐ-CP.
Vì sao thời điểm này quan trọng
Năm tài chính chưa khép. Phần lớn sai sót phát hiện bây giờ vẫn nằm trong phạm vi điều chỉnh được: tạm tính lại, khai bổ sung, trình bày lại số liệu so sánh, cập nhật tham số phần mềm cho các kỳ còn lại. Chi phí của việc phát hiện muộn không nằm ở số tiền thuế, mà ở chỗ hồ sơ phải giải trình thay vì chỉ cần nộp.
Điều chỉnh và giải trình khác nhau thế nào
Điều chỉnh là việc doanh nghiệp chủ động sửa khi còn trong kỳ: sửa tham số, khai bổ sung, trình bày lại. Hồ sơ sạch, không phát sinh câu hỏi. Giải trình là việc phải chứng minh một số liệu đã nộp là đúng, hoặc giải thích vì sao sai, khi cơ quan thuế đã đặt vấn đề. Việc này tốn thời gian hơn nhiều, cần tập hợp chứng từ gốc, và kết quả không hoàn toàn nằm trong tay doanh nghiệp. Khoảng cách giữa hai việc này chỉ là vài tháng trên lịch, nhưng là hai mức độ rủi ro khác hẳn nhau.
Ba thông tin cần cung cấp để nhận rà soát
Nếu doanh nghiệp trả lời "chưa" từ hai câu trở lên, THL Consulting có thể hỗ trợ rà soát. Để bắt đầu, chỉ cần ba thông tin:
- Chế độ kế toán đang áp dụng (Thông tư 200 hay Thông tư 133) và năm tài chính của doanh nghiệp.
- Quy mô doanh thu năm gần nhất và lĩnh vực hoạt động chính.
- Số lượng lao động đang chi trả thu nhập.
Từ ba thông tin này đã đủ để khoanh vùng những quy định nào thực sự áp dụng cho doanh nghiệp, thay vì rà soát dàn trải.
Căn cứ pháp lý
- Thông tư 99/2025/TT-BTC về chế độ kế toán doanh nghiệp (Điều 31 về chuyển tiếp và số liệu so sánh); Thông tư 133/2016/TT-BTC (không bị bãi bỏ).
- Nghị định 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ, thay thế Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Nghị định 70/2025/NĐ-CP.
- Nghị định 141/2026/NĐ-CP về miễn thuế TNDN với tổng doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống.
- Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15; Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 về mức giảm trừ gia cảnh.
- Nghị quyết 204/2025/QH15 và Nghị định 174/2025/NĐ-CP về giảm thuế GTGT xuống 8% đến hết 31/12/2026.
Còn hơn ba tháng nữa mới hết năm tài chính. Sai sót phát hiện bây giờ vẫn còn điều chỉnh được trong các kỳ còn lại. Để đến kỳ quyết toán đầu năm sau mới biết thì không còn là điều chỉnh nữa, mà là giải trình. THL Consulting — hơn 10 năm trong lĩnh vực Thuế, Kế toán, Pháp lý doanh nghiệp, đồng hành cùng hơn 500 doanh nghiệp. 📞 0961 679 986 · 📩 info@thlconsulting.vn 📍 Tầng 2, tòa nhà HHN01, số 47 đường Nguyễn Tuân, Phường Thanh Xuân, TP. Hà Nội